Tìm hiểu về Làng đúc đồng Phước Kiều

9 months ago

Vị trí: Làng Phước Kiều thuộc xã Điện Phương, huyện Điện Bàn, tỉnh QuảngNam.Ðặc điểm: Rất đa dạng về chủng loại sản phẩm.

Người thợ đúc Phước Kiều tạo ra nhiều chủng loại sản phẩm phục vụ cho việc tế lễ, hội hè và vật dụng sinh hoạt hàng ngày như: chuông đồng, chiêng, kiểng, mõ, phèng la, lư hương, chân đèn, bình cổ… và một số nhạc cụ bằng đồng. Các nhạc cụ này có âm thanh riêng biệt, rất đặc thù. Đó là ở kỹ thuật pha trộn tỷ lệ kim loại khác nhau trong quá trình đúc đồng mà chỉ có những người thợ lành nghề mới có thể làm được.

Vào thời Chúa Nguyễn, nghề đúc đồng Phước Kiều đã hình thành. Năm 2006, Phước Kiều đúc thành công quả chuông nặng 1,8 tấn, đường kính 1,3m, cao 2,4m. Trước đó năm 2004 đúc chuông Gia Trì nặng 432kg, cao gần một mét.

Nghề đúc đồng ở Phước Kiều có nguồn gốc từ Thanh Hóa, do một người tên là Dương Tiền Hiền di cư vào đây truyền dạy. Cuối thế kỉ XVIII ở đây hình thành hai khu vực là phường tạc tượng Đông Kiều và phường chú tượng Phước Kiều. Ngoài những sản phẩm gia dụng, các nghệ nhân còn đúc súng đạn, ấn tín… cho nhà Nguyễn. Những nghệ nhân được vua Minh Mạng cho mời về đúc tiền, đúc ấn để thờ tại Thế Miếu – Kinh thành Huế. Đầu thế kỉ XIX, triều Nguyễn sáp nhập 2 phường tạc tượng và chú tượng để hình thành “xã hiệu Phước Kiều” còn gọi là làng đúc Phước Kiều tồn tại đến ngày nay.

Nghề đúc đồng có những bí quyết riêng về pha hợp kim. Mỗi cơ sở có bí quyết pha chế hợp kim riêng như đồng đỏ, đồng thau (tức đồng pha thiếc), đồng xanh (đồng pha kẽm), đồng thoà (đồng pha vàng). Để có được nhạc khí, người thợ mất nhiều thời gian, công sức với sự tỉ mỉ, khéo léo trong việc làm khuôn. Cũng tuỳ sản phẩm, thợ đúc áp dụng những kĩ thuật khác nhau trong việc nung khuôn, nấu kim loại, rót khuôn và ra khuôn. Chiêng mới ra khuôn đánh lên vẫn có tiếng vang như âm thanh ban đầu của đứa trẻ tập nói. Vì thế cần phải cho chiêng ngâng vang. Kĩ thuật lấy tiếng nhạc khí là nét riêng của làng Phước Kiều, nhờ đó có thể phân biệt nhạc khí nơi đây với những nơi khác. Người thợ Phước Kiều phải có sự từng trải với đôi tai tinh nhạy, cũng như kinh nghiệm cảm nhận âm thanh một cách tinh tế mới chế tác được âm thanh của loại nhạc cụ độc đáo, phù hợp với từng vùng dân tộc: âm Ê Đê sôi động, tiếng chiêng Ba Na trầm lắng, điệu nhạc khoan thai và ngẫu hứng của người Cơ Ho… Dân cư sống dọc Trường Sơn, Tây Nguyên, Bình Phước là thị trường lớn của Phước Kiều. Sản phẩm của làng nghề suốt 200 năm chủ yếu là cồng chiêng, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt văn hóa của các dân tộc thiểu số, với số lượng hơn 3.000 bộ các loại. Thương hiệu Phước Kiều đã nổi tiếng, lan tỏa ra các vùng miền khác, sang tận Lào và Cam-pu-chia.

Nghệ nhân làng Phước Kiều, đặc biệt là những vị cao niên (80-90 tuổi) vẫn ngày đêm sản xuất cồng chiêng. Vào những ngày lễ hội, nhất là những tháng cận Tết cổ truyền, nhiều bạn hàng phải đặt cọc trước cả tháng trời may ra mới có sản phẩm. Đồng bào Tây Nguyên không quản ngại đườngsá xa xôi, qua đèo, lội suối xuôi về làng Phước Kiều chờ đợi để có được những bộ nhạc cụ cồng chiêng ưng ý.

admin