Tài nguyên khoáng sản và tình hình khai thác sử dụng

6 months ago

Đồng Tháp là tỉnh rất nghèo về tài nguyên khoáng sản, chủ yếu có: cát xây dựng các loại, phân bố ở ven sông, cồn hoặc các cù lao, là mặt hàng chiến lược của tỉnh trong xây dựng; sét gạch ngói: có trong phù sa cổ, trầm tích biển, trầm tích sông, trầm tích đầm lầy, phân bố rộng khắp trên địa bàn tỉnh với trữ lượng lớn; sét cao lanh có nguồn trầm tích sông, phân bố ở các huyện phía bắc tỉnh; than bùn: có nguồn gốc trầm tích đệ tứ, phân bố ở huyện Tam Nông, Tháp Mười với trữ lượng khoảng 2 triệu m3. Tài nguyên khoáng sản ở Đồng Tháp tuy không đa dạng nhưng có trữ lượng khá phong phú, gồm các loại khoáng sản sau:

Than bùn

        Than bùn là tài nguyên thiên nhiên của tỉnh phân bố chủ yếu ở huyện Tam Nông và huyện Tháp Mười, tích tụ ở dạng vỉa thuộc bưng biền, đầm lầy và dạng lòng sông cổ. Trong đó, than bùn có nguồn gốc đầm lầy: thuộc hệ đệ tứ, thống Holocen trung – thượng có ký hiệu BQIII2-3. Trữ lượng ước tính sơ bộ khoảng 1,7 triệu m3, có nhiệt lượng cháy từ 4.100 – 5.700 kcal/kg.

Than bùn là tài nguyên quý trong sản xuất phân bón vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp. Chất lượng than bùn ở tỉnh Đồng Tháp kém hơn so với than bùn ở các tỉnh lân cận như Kiên Giang, Cà Mau… nên hiện chưa có kế hoạch khai thác sử dụng.

Sét

a. Sét Kaolin

Thành phần khoáng vật chủ yếu gồm kaolinite 45%, hydromica 40%, montmorillonite 10%, thành phần khác 5%. Đây là nguồn nguyên liệu để phát triển ngành công nghiệp sành sứ, gốm mỹ nghệ. Trữ lượng sét Kaolin rất lớn và hiện nay mức độ khai thác chưa đáng kể.

Trên cơ sở tài liệu lỗ khoan và các công trình khoan dài mặt cắt chuẩn (khu vực Tam Nông), mặt cắt lớp sét kaolin được thiết lập như sau:

  • Tầng đất mặt: dày 0 – 3 m, màu xám đến đen, thành phần thạch học từ sét đến đất thịt hoặc cát bột, có chứa lẫn xác bã hữu cơ.
  • Tầng sét phù sa cổ: rất dày, khoảng 10 m, màu sắc thay đổi tùy nơi và theo chiều sâu, thành phần thạch học thay đổi từ sét mịn đến bột và cát.Được chia thành các lớp như sau:
  • Lớp bên dưới tầng đất mặt: bề dày 0,5 – 1,5 m; màu xám, loang lỗ đỏ, đỏ vàng, nâu đỏ, thường lẫn một ít Laterit; thành phần thạch học là lớp sét mịn, dẻo đặc quánh.
  • Lớp kế tiếp: có bề dày 1,5 – 2,0 m; thành phần thạch học gồm sét, sét bột màu xám, vàng nhạt hoặc vàng nâu.
  • Lớp dưới cùng: bề dày từ 3,0 m; có màu nâu và xám nâu; thành phần thạch học (thay đổi từ trên xuống dưới) chuyển từ sét sang sét bột. Đặc biệt, lớp trầm tích này không chứa các ion độc tự do như SO42-… nên có thể dùng làm vật liệu xây dựng và đồ gốm gia dụng. Hiện nay, tình hình khai thác và sử dụng loại sét này không đáng kể.

b. Sét sản xuất gạch ngói

Phân bố ở huyện Châu Thành, thị xã Sa Đéc và phân tán ở các huyện khác trong tỉnh. Hiện nay, loại sét này đang được tập trung khai thác để sản xuất gạch ngói bằng phương pháp thủ công, làm hạ cốt đất ruộng từ 0,4 – 0,6 m. Toàn tỉnh hiện có trên 400 miệng lò sản xuất gạch ngói với công suất khoảng 140 triệu viên/năm.

Cát sông

Cát sông được phân bố trên lòng sông Tiền và sông Hậu, tích tụ từ dòng chảy Mê Kông. Sơ bộ, đánh giá trữ lượng tương đối chắc chắn ở cấp C1 + C2 + P1 = 210.214.398 m3. Trong đó, phân bố ở sông Tiền là 174.155.833 m3và sông Hậu là 36.058.565 m3.

Trên thực tế, việc khai thác cát sông trên địa bàn tỉnh ngoài các doanh nghiệp lớn còn có những cá nhân nhỏ lẻ khai thác một cách bất hợp pháp, gây khó khăn cho công tác quản lý.

Bảng III.3: Tổng hợp tình hình khai thác cát sông

STT

Tên đơn vị

Diện tích (km2)

Công suất khai thác (m3/năm)

1

Công ty TNHH Sông Hậu – huyện Lai Vung

0,36

80.000

2

Công ty TNHH Thành Đạt – huyện Châu Thành

0,36

200.000

3

Công ty TNHH Bông Hồng – thị xã Sa Đéc

0,4

200.000

4

HTX khai thác cát và san lấp mặt bằng huyện Cao Lãnh

0,082

150.000

5

Công ty TNHH V.A.C Đồng Tháp

0,128

98.000

6

Công ty TNHH Ngự Bình – huyện Hồng Ngự

0,2634

80.000

7

HTX xây dựng Tràm Chim – huyện Tam Nông

0,4

200.000

8

Công ty Xây lấp và vật liệu xây dựng Đồng Tháp

41,777

3.125.000

9

Công ty Đầu tư PTN và KCN Đồng Tháp

1,95

800.000

10

HTX cơ giới huyện Lấp Vò

1,34

200.000

Nguồn: Báo cáo tình hình hoạt động của các đơn vị khai thác cát trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, 2006.

Tài nguyên khoáng sản tỉnh Đồng Tháp tuy không nhiều nhưng hiện nay được tận dụng vào mục đích xây dựng, san lấp, làm gạch … Các số liệu trên chỉ thống kê các đơn vị khai thác có phép trên địa bàn tỉnh. Trên thực tế số lượng đơn vị khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh còn lớn hơn nhiều, không chỉ các đơn vị trong tỉnh mà còn các đơn vị ngoài tỉnh đến khai thác. Việc khai thác không xin phép, không đúng kỹ thuật đã dẫn đến nhiều sự cố về môi trường xảy ra trên địa bàn tỉnh, trong đó tình hình sạt lở bờ sông Tiền và sông Hậu hiện đang diễn ra khá phổ biến và gây thiệt hại về tài sản cho người dân.

admin